health Lifestyle Zdrowie

OSTRE PRZYPRAWY- DOBRE CZY ZŁE OBLICZE?

Ostatnia podróż do Tajlandii sprawiła, że na nowo zakochałam się w pikantnych potrawach. A ponieważ na temat wpływu ostrych przypraw na zdrowie  spotkać można sprzeczne opinie, postanowiłam przedstawić Wam, co mówią najświeższe badania.

Zacznijmy od pozytywnych aspektów. Otóż dowiedziono, że ostre przyprawy niszczą drobnoustroje, zwłaszcza bakterie [1, 2]. Często zawierają bowiem naturalnie antybiotyki (kto nie próbował kuracji czosnkiem…). Poprawa odporności nie ogranicza się jednak tylko do działania antybiotycznego- zawierają sporo antyoksydantów[3] i witamin C i A, które wspierają układ immunologiczny, dodatkowo podnoszą temperaturę ciała, podobnie do gorączki, która stanowi jeden z mechanizmów obrony organizmu przed drobnoustrojami. Wzmagają pocenie się, co umożliwia częściowe usunięcie toksyn wraz z potem, a także ułatwiają oczyszczenie dróg oddechowych, rozrzedzając zalegającą w zatokach wydzielinę.

Wiele osób sięga po m.in. kapsaicynę, o której mówi się, że wzmaga metabolizm. Rzeczywiście,  olejki eteryczne w ostrych przyprawach usprawniają procesy trawienne. Samo zjawisko termogenezy ( wspomniane podniesienie temperatury ciała) również wymaga zużycia dodatkowych kalorii i sprzyja utracie tkanki tłuszczowej[4]. Warto przy tym dodać, że kapsaicyna stymuluje produkcję endorfin, hormonów szczęścia, co dodatkowo może pomóc w walce z  jedzeniem emocjonalnym. Udowodniono też działanie przeciwbólowe kapsaicyny, w mechanizmie zwiększania aktywności mózgowego układu opioidowego[5].

Pikantne potrawy powodują rozszerzanie naczyń krwionośnych, a co za tym idzie, obniżenie ciśnienia krwi. Zmniejszają też stężenie cholesterolu i triglicerydów we krwi [6]. Oba te czynniki sprawiają, że działają protekcyjnie na układ krążeniowy i mogą być elementem profilaktyki schorzeń serca. Warto jednak pamiętać o drugiej stronie medalu. Przede wszystkim, ostre dodatki podrażniają błonę śluzową żołądka, nie są więc wskazane dla osób z wrzodami żołądka (choć same ich nie wywołują, a badania sugerują, że mogą zapobiegać powstawaniu wrzodów[7,8]).

Wystrzegać się ich powinny osoby z problemami trądzikowymi, gdyż stymulują pracę gruczołów łojowych i mogą wpływać na pogorszenie stanu skóry.

Nie ma przeciwskazań do sięgania po pikantne przyprawy w trakcie ciąży, natomiast nie zaleca się podczas karmienia piersią.

Częsty kontakt ostrego pożywienia  z kubkami smakowymi zmniejsza ich wrażliwość, co może sprawiać gorsze odczuwanie smaków i spożywanie większych porcji, aby odczuć satysfakcję smakową.

Pojawiły się podejrzenia, że w dużych stężeniach kapsaicyna może wykazywać działanie rakotwórcze. Doniesienia w tej kwestii są na razie sprzeczne: jedne badania dowodzą, że kapsaicyna niszczy mitochondria komórek rakowych, prowadząc w ten sposób do ich apoptozy (śmierci), co wskazywałoby na działanie antynowotworowe. Jednocześnie, zespoły badawcze Ann Bode i Mu n Kyung Hwanga z Zigangiem Dongiem w testach laboratoryjnych pokazały, że na wczesnym etapie prenowotworowym kapsaicyna może stanowić kancerogen raka skóry, ponieważ oddziałuje na receptory EGFR (receptory czynnika wzrostu naskórka), licznie występujące w tkankach nowotworowych. Ich aktywacja pobudza wzrost komórek guza nowotworowego, uczestniczy w migracji komórek i zwiększa ich przeżywalność. Za pronowotworowym efektem kapsaicyny przemawia też fakt, że alkaloid ten sprzyja stanowi zapalnemu- w odpowiedzi na jego obecność wzrasta stężenie cyklooksygenazy indukowanej COX-2. Z kolei stan zapalny jest potwierdzonym czynnikiem ryzyka  nowotworzenia.

Tymczasem opublikowane w czerwcu 2019 r. badania wykazują jednak wręcz przeciwny wpływ kapsaicyny, sugerując że hamuje ona migrację komórek nowotworowych m.in.  pęcherza moczowego poprzez hamowanie SIRT1 w celu zwiększenia acetylacji kortydyny i β kateniny[9]. Inne badanie przeglądowe również sugeruje antynowotworowy efekt kapsaicyny (przeciwdziałanie proliferacji, indukcja apoptozy i autofagii, przeciwdziałanie angiogenezie i przerzutom) podkreślając, że doniesienia o działaniu proinwazyjnym i proprzerzutowym wykazano jedynie w eksperymentach ze znacznie wygórowanymi stężeniami alkaloidu w stosunku do ilości, jakie można przyjąć z pożywieniem [10].
Dodatkowo pozostałe testy świadczące na niekorzyść kapsaicyny  dotyczą zewnętrznego zastosowania na skórę [11], a mechanizmy zewnętrzne mogą znacznie odbiegać od mechanizmów wewnątrz organizmu (pamiętajmy m.in., że w przewodzie pokarmowym obecne są liczne enzymy, oddziałujące z treścią pokarmową).

W moim odczuciu więcej udowodnionych, pozytywnych aspektów przemawia na korzyść ostrych przypraw, chociaż jak zwykle, jestem zwolenniczką złtego środka i stwierdzenia, że wszystko jest dla ludzi, byle w umiarze. Spożycie kilku pikantnych potraw w ciągu tygodnia może przynieść korzyści zdrowotne i poza kilkoma omówionymi przypadkami (karmienie piersią, wrzody, cera trądzikowa) jak najbardziej polecam!

Sama jestem zachwycona typowo tajską, pikantną zupą Tom Kha, której smak próbuję odtworzyć. Pikantności nadaję jej płatkami chilli*, które jak dla mnie mają smak głębszy od mielonej. Chcecie, bym podzieliła się później przepisem?

 

*UWAGA! Post nie jest sponsorowany, a zamieszczanie przeze mnie linków to propozycje, z których sama na codzień korzystam i stanowią jedynie podpowiedź dla czytelnika.

 

ŹRÓDŁA:

[1] Muangkote S, Vichitsoonthonkul T, Srilaong V, Wongs-Aree C, Photchanachai S;  Influence of roasting on chemical profile, antioxidant and antibacterial activities of dried chili, Food Sci Biotechnol 2018 Oct 1;28(2):303-310.
[2] Oyedemi BO, Kotsia EM, Stapleton PD, Gibbons S.;Capsaicin and gingerol analogues inhibit the growth of efflux-multidrug resistant bacteria and R-plasmids conjugal transfer.;J Ethnopharmacol. 2019 Dec 5;245:111871
[3] Wang X, Yu L, Li F, Zhang G, Zhou W, Jiang X; Synthesis of amide derivatives containing capsaicin and their antioxidant and antibacterialactivities ;J Food Biochem. 2019 Dec;43(12):e13061.
[4] Lu M, Cao Y, Ho CT, Huang Q.; The enhanced anti-obesity effect and reduced gastric mucosa irritation of capsaicin-loaded nanoemulsions.; Food Funct. 2017 May 24;8(5):1803-1809.
[5] Lee JS, Kim SG, Kim HK, Baek SY, Kim CM;Acute effects of capsaicin on proopioimelanocortin mRNA levels in the arcuate nucleus of Sprague-Dawley rats.; Psychiatry Investig. 2012 Jun;9(2):187-90
[6] Márquez-Ibarra A, Huerta M, Villalpando-Hernández S, Ríos-Silva M, Díaz-Reval MI, Cruzblanca H, Mancilla E, Trujillo X.The Effects of Dietary Iron and Capsaicin on Hemoglobin, Blood Glucose, Insulin Tolerance, Cholesterol, and Triglycerides, in Healthy and Diabetic Wistar Rats.PLoS One. 2016 Apr 11;11(4):e0152625
[7] Lu M, Cao Y, Ho CT, Huang Q.; The enhanced anti-obesity effect and reduced gastric mucosa irritation of capsaicin-loaded nanoemulsions.; Food Funct. 2017 May 24;8(5):1803-1809. doi: 10.1039/c7fo00173h
[8] Satyanarayana MN.; Capsaicin and gastric ulcers.; Crit Rev Food Sci Nutr. 2006;46(4):275-328.
[9] Islam A, Yang YT, Wu WH, Chueh PJ, Lin MH.; Capsaicin attenuates cell migration via SIRT1 targeting and inhibition to enhance cortactin and β-catenin acetylation in bladder cancer cells.; Am J Cancer Res. 2019 Jun 1;9(6):1172-1182. eCollection 2019.
[10] Friedman JR, Richbart SD, Merritt JC, Brown KC, Denning KL, Tirona MT, Valentovic MA, Miles SL; Capsaicinoids:  Multiple effects on angiogenesis,  invasion  and  metastasis in human cancers;  Biomed Pharmacother. 2019 Oct;118:109317
[11] Bode AM, Dong Z.; The two faces of capsaicin.; Cancer Res. 2011 Apr 15;71(8):2809-14.

3 thoughts on “OSTRE PRZYPRAWY- DOBRE CZY ZŁE OBLICZE?”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *