Bez kategorii

Nawyki- mechanizm powstawania i czynniki, które je kształtują

Nawyki to zautomatyzowane czynności (zachowanie, reakcje), które nabywa się poprzez wielokrotne powtarzanie danej czynności.[1]. Często powstają w sposób rutynowy, pozbawiony refleksji, jednak mogą być również efektem świadomych działań. Dlatego, uświadomienie sobie niewłaściwych nawyków może znacznie wpłynąć na sposób w jaki się odżywiamy, na  naszą aktywność, ilość snu.. A w efekcie na sprawność metaboliczną i sylwetkę.

NAWYKI ŻYWIENIOWE

Nawyki żywieniowe to wszelkie nawyki dotyczące sposobu, miejsca, czasu i rodzaju przyjmowanego pokarmu lub napojów. Zaliczamy tu nawyki:

– ruchowe (np. tempo przeżuwania),
– językowe (sposób wyrażania się na temat jedzenia),
– myślowe (sposób myślenia)
– poznawcze ( nasze poglądy na temat sfery jedzenia, ukształtowane przez środowisko, z którego się wywodzimy, wychowanie i wykształcenie; np. przekonanie, że ziemniaki tuczą)[2].

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH

Do głównych czynników, decydujących o tym, jakie nawyki nabierzemy, należy:

  1. Środowisko, z jakiego się wywodzimy i ogólnie przyjęte w nim trendy
  2. Najbliższe osoby.
  3. Sytuacje, w jakich się znajdujemy.
  4. Emocje i myśli, które nam towarzyszą.
  5. Nasze priorytety (wpływają na podejmowane decyzje, np. czy dokonując wyboru kierować się będziemy wygodą, czy ambicją)
  6. Zdolność radzenia sobie ze stresem[2].

Wszystkie omawiać będziemy na poszczególnych etapach BOSSChallenge. Warto już teraz zapoznać się z podlinkowanymi artykułami. Bowiem co istotne w aspekcie nawyków, to fakt, że można wypracować w sobie nowe nawyki- podobnie jak w eksperymencie Pawłowa. [3] . Zacznijmy od najważniejszych.

1, 2, 3. Środowisko, z jakiego się wywodzimy i ogólnie przyjęte w nim trendy,  najbliższe osoby i sytuacje

Zarówno punkt pierwszy i drugi szczegółowo opisuję w  tym artykule. Zrozumienie ich wpływu może okazać się kluczowe, dlatego dokładnie przeczytaj artykuł i zastosuj proponowane w nim zmiany: przede wszystkim, porozmawiaj z najbliższymi.

Niemniej istotne w zmianach nawyku jest uświadomienie sobie wpływu ogólnych sytuacji, w jakich się znajdujemy. Czasem wydają się nam sprzyjać, jak te opisane tutaj. Inne powodują pojawienie się emocji, które próbujemy odreagować nieprawidłowymi zachowaniami żywieniowymi. Takie sytuacje to tak zwane zapalniki. Warto uświadomić sobie, które sytuacje prowadzą nas do negatywnych emocji i niewłaściwych zachowań.

O emocjach, priorytetach i stresie opowiem w następnych częściach BOSSChallenge.

WYPRACUJ W SOBIE DOWOLNE NAWYKI

Podobnie jak w przypadku psa Pawłowa, możesz wypracować w sobie nowe nawyki. Aby zrobić to z korzyścią dla zdrowia, przede wszystkim zastanów się, które z nawyków żywieniowych są zdrowe. Zacznij obserwować znane ikony zdrowia i witalności, aby się inspirować. Przygotuj listę nawyków, jakie chcesz w sobie wypracować. Następnie wdrażaj je po kolei- to bardzo ważne! Zmiana jednej rzeczy w danym czasie jest prostsza, niż próba zmiany wszystkiego na raz! A każdy pojedynczy sukces to motywacja, by pracować nad kolejnymi nawykami. Następnie:

-ustal, czego będą dotyczyć zmiany. Na przykład: załóż, że nie będziesz jeść słodyczy przed obiadem

-wprowadź stałą godzinę i czas pracy nad nawykami. Przykład:  W tym przypadku jest to czas “przed obiadem’

-wymyśl nagrodę, nie związaną z jedzeniem, za trzymanie się założeń zmian. Przykład: Jeśli udało Ci się nie sięgnąć po słodycze przed obiadem, pozwól sobie na  półgodzinny relaks przy ulubionym serialu.

-na bieżąco zapisuj swoje reakcje, zachowania, emocje: wszystkie bariery. Notuj, co utrudnia CI trzymanie się zdrowego nawyku. Przykład: kłótnia z bliskim wzburzyła Cię tak, że mimo założeń, nie udało się powstrzymać przed słodyczami przed obiadem. Emocje to złość i bezradność. Jak inaczej można je było odreagować?

 

Aby skutecznie wypracować w sobie dowolne nawyki, warto jeszcze poznać  wszystkie bariery utrudniające rozpoznawanie i modyfikowanie złych nawyków.

BARIERY OPÓŹNIAJĄCE ZMIANĘ NAWYKÓW I STYLU ŻYCIA

  1. UŚWIADOMIENIE POTRZEB,  W TYM POTRZEBY  ZMIANY
  2. MOTYWACJA
  3. PRZEKONANIA
  4. TRUDNOŚCI W PODEJMOWANIU DECYZJI
  5. POCZUCIE WŁASNEJ WARTOŚCI
  6. ODPOWIEDZIALNOŚĆ
  7. ŚWIĘTOWANIE OSIĄGNIĘĆ

Poniżej omówimy pierwszą część punktu pierwszego: UŚWIADOMIENIE POTRZEBY ZMIANY.

1.UŚWIADOMIENIE POTRZEB, W TYM POTRZEBY  ZMIANY. Rozpoznawanie potrzeb biologicznych i sztuka ich zaspokajania

Ponieważ interesują nas nawyki pozwalające na zmianę sylwetki, skupimy się stricte na potrzebach biologicznych związanych z jedzeniem, a więc jak:
– odróżnić głód od innych potrzeb biologicznych?
– eliminować złe nawyki żywieniowe?
– dużo jeść?
– po jakie jedzenie sięgać?
– prawidłowo jeść?

Żeby w ogóle zabrać się za swoje nawyki, musimy chcieć coś zmienić. Musimy zrozumieć, że nasze obecne nawyki źle wpływają na nasze samopoczucie, sylwetkę, zdrowie. Innymi słowy, musimy zrozumieć, że coś nam w naszym zdrowiu, wyglądzie lub samopoczuciu nie pasuje. Aby ocenić swoje zadowolenie z życia, warto wypełnić test  SWLS. Bez tego nie możemy przejść do analizy pozostałych potrzeb, dlatego omówię je dopiero w następnym poście.

ŹRÓDŁA

[1] Bilkiewicz A. Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa 2006 s. 81
[2]Duhigg C. Siła nawyku Dlaczego robimy to co robimy  i jak można to zmienić w życiu i biznesie PWN 2013
[3] https://pl.wikipedia.org/wiki/Iwan_Paw%C5%82ow

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *