Bez kategorii health Lifestyle suplementy supplements Zdrowie

CZ. I.: ZADBAĆ O UKŁAD ODPORNOŚCIOWY- ROLA DIETY ./PART I. TAKE CARE OF YOUR IMMUNE SYSTEM-ROLE OF THE DIET

PL/ANGL

Artykuł skonstruowałam tak, aby w pierwszej części zapewnić dawkę teorii,  a następnie w drugiej części podzielić się praktycznymi wskazówkami, które z łatwością można wprowadzić w życie. Drugą część artykułu umieszczę w kolejnym poście, do którego lektury równie serdecznie zapraszam!

W tym poście znajduje się pierwsza, teoretyczna część artykułu.

CZĘŚĆ I. Rola układu odpornościowego (immunologicznego)
i wpływ diety na jego funkcjonowanie

Układ immunologiczny służy ochronie organizmu przed chorobami i czynnikami zewnętrznymi, które mogłyby wyrządzić szkodę dla zdrowia. Składa się z narządów limfatycznych, naczyń chłonnych, komórek odpornościowych, przeciwciał, cytokin i tym podobnym wytworom narządów i komórek odpornościowych.

Dla prawidłowej pracy układu immunologicznego, niezwykle istotne jest odpowiednie odżywienie organizmu.

Przede wszystkim, walka z patogenami wymaga szybkiej mobilizacji układu immunologicznego, co wymaga nakładu energii- a więc podaży odpowiedniej ilości kalorii. Obniżenie kaloryczności posiłków poniżej podstawowej przemiany materii ( minimalna do wegetacji) w długiej perspektywie czasowej sprawia, że organizm  ogranicza wydatki energetyczne, m.in. zmniejszając sprawność układu odpornościowego m.in. prowadząc do zaniku grasicy i zmniejszenia liczby leukocytów. Dlatego dieta powinna dostarczać odpowiednią ilość kalorii.( Dokładne wartości dziennego zapotrzebowania na ten i inne omawiane składniki pokarmowe znajdziesz w tabeli w drugiej, praktycznej części artykułu)[1].

Działanie układu odpornościowego w pierwszej kolejności polega na rozpoznawaniu wirusów, bakterii, grzybów, pierwotniaków, robaków pasożytniczych i ich wytworów oraz komórek nowotworowych, a dokładnie reakcji na ich antygeny. Reakcja rozpoznawania antygenów i w konsekwencji produkcji przeciwciał zachodzi dzięki obecności odpowiednich receptorów. Zarówno receptory jak i przeciwciała są zbudowane w dużej mierze z białek. Dlatego niezbędna jest odpowiednia podaż białka z dietą [2].

 

Prawidłowy metabolizm zarówno białek jak i będących źródłem energii węglowodanów oraz tłuszczów, wymaga obecności witamin z grupy B (głównie B1, B2,B3 I B5; witaminy B6-pirydoksyna,  B7- biotyna i B9- kwas foliowy biorą udział z kolei w syntezie ważnych aminokwasów, kwasów tłuszczowych itp.). Dodatkowo niektóre witaminy z tej grupy biorą czynny udział w produkcji komórek krwiotwórczych  i komórek układu nerwowego. Komórki krwiotwórcze pozwalają na zachowanie odpowiedniej ilości krwinek białych aktywnych w mechanizmie obronnym organizmu, krwinek czerwonych zapewniających odpowiednie dotlenienie organizmu ( tlen jest niezbędny w przebiegu reakcji metabolicznych). Komórki nerwowe i redukowane przez nie neurotransmitery pozwalają na przesłanie informacji z receptorów rozpoznających patogen do mózgu, a następnie wysłanie informacji zwrotnej do efektorów, które są odpowiedzialne za rozpoczęcie mechanizmów obronnych[2,3].

Jednym z zadań układu odpornościowego jest zapobieganie utracie krwi poprzez reakcję krzepnięcia. Za prawidłowy przebieg procesu krzepnięcia odpowiada witamina E, witamina K witamina D, która reguluje gospodarkę wapnia i fosforu, dlatego również te witaminy oraz sam wapń i fosfor powinny znajdować się w diecie [4,5].

Witamina A (retinol) znana jest z pozytywnego wpływu na stan  skóry, z kolei zdrowa struktura skóry sama w sobie jest jednym z narządów układu odpornościowego, stanowiąc mechaniczną barierę dla patogenów. Dodatkowo, chroni nabłonek przed zakażeniami ropnymi oraz jest przeciwutleniaczem (podobnie jak witamina E) [2,6].

Najbardziej znana pod kątem wspierania układu odpornościowego jest witamina C, która spełnia kilka ról: jest  przeciwutleniaczem, działa bakteriobójczo na bakterie próchnicy, uczestnicząc w procesie syntezy kolagenu wzmacnia skórę, bierze udział w produkcji kortykosteroidów o działaniu przeciwzapalnym oraz neurotransmiterów, ponadto ułatwia asymilację żelaza, które jest niezbędne dla efektywnego dostarczania tlenu do reakcji fizjologicznych[3].

Napisałam, że witamina A, E czy C to przeciwutleniacze, a więc związki spowalniające lub opóźniające procesy utleniania. Działanie to chroni przed nowotworami, chorobami wieńcowymi i niedokrwiennymi oraz chorobą wysokościową. Do antyoksydantów zlicza się również  pochodzące głównie  z roślin flawonoidy, polifenole, chlorofil, antocyjany, likopen, zeaksantyna, luteina, rutyna, kwasy omega-3 , koenzym q10 i selen [7,8].

Wspomniany fosfor ma znaczenie w procesach fosforylacji i defosforylacji, które są kluczowe w regulacji licznych procesów metabolicznych oraz budulcową m.in. w cząsteczkach DNA i RNA, stanowiących podstawę produkcji białek, w tym białek odpornościowych [2,9].

 

Z kolei wapń pełni również rolę aktywatora enzymatycznego m.in. wtórnego przekaźnika kinaz białkowych, których dysregulacja sprzyja procesom nowotworzenia (można więc powiedzieć, że ma poniekąd antynowotworowe działanie). Bierze udział w prawidłowym skurczu mięśni, w tym mięśnia sercowego, co warunkuje prawidłową pracę układu krążenia i transport krwi. Rola krwi nie ogranicza się jedynie do obecności krwinek białych, czerwonych i procesów krzepnięcia- krew umożliwia transport energii, białek, wody  i innych substratów niezbędnych w reakcjach, a ponadto samych komórek odpornościowych z miejsca powstania do miejsca, w którym zostaną wykorzystane. Wapń bierze udział także w reakcjach zapalnych, regeneracji i proliferacji  za sprawą regulacji ekspresji genów[10, 11, 12,13].

Magnez dostarczany wraz z dietą uczestniczy w metabolizmie białek, tłuszczów i węglowodanów oraz wpływa pozytywnie na układ sercowo-naczyniowy, chroni również przed toksycznymi  metalami ciężkimi (ołów, kadm, rtęć), które stanowią olbrzymie wyzwanie dla układu immunologicznego[14].

Zarówno wapń, magnez, jak i potas, sód i aniony chlorkowe to tzw. elektrolity, których odpowiednia podaż warunkuje zachowanie w organizmie równowagi kwasowo-zasadowej i ogólnie pojętej homeostazy, niezbędnej do prawidłowego przebiegu wszystkich reakcji fizjologicznych[15].

Olbrzymie znaczenie ma dostarczanie odpowiednich dawek  mikroelementów, mimo że organizm wymaga niewielkich ich ilości. Cynk dość powszechnie znany jest z uczestnictwa w reakcjach gojenia  się ran, niemniej odgrywa ważną rolę w wydzielaniu insuliny(więc pośrednio reguluje metabolizm) i regulacji  stężenia witaminy A i cholesterolu, a przede wszystkim jako tzw. palce cynkowe spełnia funkcję strukturalną  czynników transkrypcyjnych, białek regulatorowych i innych typów białek wiążących DNA, bez których reakcje odpornościowe nie są możliwe[16]. Żelazo jest składnikiem mioglobiny i hemoglobiny, cytochromów, katalaz i peroksydaz, warunkując prawidłowy przebieg procesów  tlenowych. Miedź  i mangan stanowią ważne elementy strukturalne w centrach aktywnych enzymów, decydując o prawidłowym przebiegu licznych reakcji. Jod zapewnia prawidłową produkcję hormonów tarczycy uczestniczących w metabolizmie składników pokarmowych. Hormony tarczycy regulują też pracę  kory nadnerczy, a ta poprzez kortykosteroidy wpływa na gospodarkę elektrolitową i wodną, poprzez androgeny na metabolizm białek, a poprzez  glikokortykoidy na metabolizm białek i tłuszczów oraz reakcje antyalergiczne i antyzapalne[3,4].

Okazuje się więc, że właściwie każdy makro i mikroelement pełni pośrednią, wcale nie małej wagi rolę w usprawnianiu układu immunologicznego.

Dieta wspomagająca układ immunologiczna powinna nie tylko dostarczać , a jednocześnie ograniczać podaż innych składników i substancji. Należy przede wszystkim ograniczać alkohol, ponieważ zmniejsza on ilość witamin z grupy B i witaminy C oraz prowadzi do niedoboru magnezu, wapnia i elektrolitów (m.in. poprzez zwiększanie diurezy )[17]. Należy też zmniejszyć udział cukru (sacharozy), gdyż cukier hamuje aż o 40% efektywność leukocytów, konkurując  z witaminą C (podobny pod względem struktury chemicznej i może być pobierany zamiast witaminy przez komórki  odpornościowe)![18]. Cukier działa zakwaszająco i powoduje, że z organizmu usuwany jest wapń w celu przywrócenia równowagi kwasowo-zasadowej . Węglowodany proste powodują wyrzut insuliny ,która odpowiada za gospodarkę węglowodanową, przemianę nadmiaru węglowodanów w tłuszcze i pobudzanie syntezy białka a częste ich spożywanie prowadzi do zmniejszenia wrażliwości komórkowej na insulinę, co zmusza organizm do produkcji hormonu w większych stężeniach. Wysokie stężenia insuliny korelują natomiast ze wzrostem ryzyka wystąpienia raka m.in. piersi. Zmniejszona odpowiedź komórek na insulinę powadzi do cukrzycy, której jednym z następstw jest ograniczenie glikolizy komórkowej, a więc ograniczenie dopływu energii do prawidłowego przebiegu fagocytozy,  odpowiedzialnej za wczesne neutralizowanie pierwotniaków, wirusów, grzybów i bakterii przenikających do organizmu. Wysokie spożycie cukrów prostych sprzyja rozwojowi chorób grzybiczych, stanowiąc pożywkę dla komórek drożdżaków. Duża zawartość sacharozy w diecie prowadzi  do rozregulowania poziomów hormonów płciowych (estrogenów i androgenów), co sprzyja trądzikowi i chorobom serca [19, 20, 21].

Podążając tym tropem, również duże spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych pochodzenia zwierzęcego , które sprzyjają rozwojowi miażdżycy i chorób układu krążenia, będzie obniżało odporność organizmu. Nasycone kwasy tłuszczowe pochodzenia zwierzęcego  są więc kolejnym składnikiem diety, który należy ograniczyć. Wyjątek stanowią kwas  tłuszczowe pochodzenia roślinnego: mirystynowy i palmitynowy, które uczestniczą w  sygnalizacji  międzykomórkowej i w reakcjach odpornościowych oraz krótko łańcuchowy kwas masłowy z kiszonek i przetworów nabiałowych , sprzyjający utrzymaniu prawidłowej struktury i funkcji jelit, zachowaniu integralności nabłonka jelitowego i zachowaniu prawidłowej flory bakteryjnej. [22] .

Warto podkreślić, że nie należy ograniczać spożycia tłuszczów w ogóle- odpowiednia podaż wielonienasyconych kwasów tłuszczowych pozwala na dostarczenie organizmowi witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (ADEK), jednocześnie chroniąc je przed utlenianiem, zwalczając reakcje zapalne w organizmie, powstawanie zmian skórnych, przesuszenia skóry,  usprawnia gojenie się ran, zmniejsza wrażliwość na infekcje, reguluje gospodarkę cholesterolową i czynność wielu tkanek i narządów [23].

Ze względu na dodatki i substancje powstające podczas obróbki termicznej, warto ograniczyć spożycie mięsa. W połączeniu z kwasem askorbinowym (witamina C, E300) ,dodawane by przedłużyć przydatność mięsa benzoesan sodu i benzoesan potasu, tworzą benzen, który jest silnie rakotwórczy. Ractopamine, lek przeciwastmatyczny dodawany przez niektórych producentów w celu zwiększenia masy zwierzęcia, powoduje zaburzenia pracy serca. Podobnie szkodliwe są dodawane w tej samej wierze niebezpieczne stężenia antybiotyków, m.in. penicyliny, neomycyny, leków „sulfa-” i „cipro-” czy tylmikozyny i gentamycyny. Nie tylko wysokie stężenia wymienionych antybiotyków narażają układ odpornościowy: powodują też wylęganie się super-odpornych szczepów bakterii, np. S. aureus, czy znalezione w mięsie indyczym Salmonella Heidelberg i Salmonella Hadar , powodujące poważne zatrucia. Dodawane w celu zahamowania mnożenia się bakterii i dla wzbogacenia koloru mięsa azotany i azotyny reagują z wybranymi aminokwasami, tworząc rakotwórcze związki N-nitrozowe i nitrozo aminy. Siarczyny mające zachować kolor żywności i przedłużyć okres trwałości, mogą wywołać astmę, a nawet wstrząs anafilaktyczny. Dodawany do wołowiny i drobiu tlenek węgla skutecznie maskuje objawy nieświeżości, co grozi zatruciem bakteriami C. perfringens. Dodatkowo, ze względu na łańcuch spasania, stężenie pestycydów w mięsie jest znacznie wyższe niż w pokarmach roślinnych, co może prowadzić do zatruć. Ponadto podczas grillowania, smażenia, pieczenia i wędzenia mięsa powstają Wielopierścieniowe Węglowodory Aromatyczne o potwierdzonych właściwościach genotoksycznych, mutagennych i kancerogennych. Równie mutagenne są heterocykliczne aminy (HCA) również powstające podczas termicznej obróbki mięsa i żywności wysokobiałkowej[24, 25, 26].

 

PODSUMOWANIE

Układ immunologiczny można wzmocnić poprzez:

-odpowiednią podaż kalorii, białka, nienasyconych kwasów tłuszczowych, dodatkowo kwasów tłuszczowych mirystynowego, palmitynowego i masłowegowitaminy C, witamin z grupy B, witamin A,D,E,K, prawidłowych stężeń elektrolitów, wapnia, fosforu, magnezu, , cynku,żelaza, miedzi, manganu, jodu.

Układ odpornościowy osłabiają:

-wysoki udział cukru w diecie, nasycone kwasy tłuszczowe pochodzenia zwierzęcego, wysokie spożycie alkoholu i używek, wysokie spożycie mięsa (ze względu na niebezpieczne związki powstające przy obróbce termicznej mięsa oraz dodane w celu poprawy jakości mięsa- hamowania rozwoju bakterii, wydłużenia terminu przydatności, zmiany koloru i maskowania zapachu etc.).

 

************************************************************************************************************************************

I constructed this article so as to provide a dose of theory in the first part, and then to share practical guidelines in the second part, which can be easily implemented. I will put the second part of the article in another post, which I invite you to read!

This post contains the first, theoretical part of the article.

PART I. The role of the immune system and the impact of diet on its functioning

The immune system role is  to protect the body against diseases and external factors that could harm health. It consists of lymphoid organs, lymphatic vessels, immune cells, antibodies, cytokines and the like of organ and immune cells.

For the proper functioning of the immune system, proper nutrition is extremely important.

First of all, the fight against pathogens requires rapid mobilization of the immune system, which requires energy input – and therefore the supply of the right amount of calories. Reducing the caloric content of meals below the basic metabolism (minimal to vegetation) in the long term makes the body reduce energy expenditure, including reducing the efficiency of the immune system, among others leading to atrophy of the thymus gland and reduction in the number of leukocytes. Therefore, the diet should provide the right amount of calories. (The exact values ​​of daily requirements for this and other nutrients discussed can be found in the table in the second, practical part of the article) [1].

The first thing the immune system does is recognize viruses, bacteria, fungi, protozoa, parasitic worms and their products, and cancer cells, and more specifically, react to their antigens. The reaction of antigen recognition and consequently the production of antibodies occurs due to the presence of appropriate receptors. Both receptors and antibodies are made up largely of proteins. Therefore, an adequate supply of protein with a diet is necessary [2].

The proper metabolism of both proteins and energy sources of carbohydrates and fats requires the presence of B vitamins (mainly B1, B2, B3 and B5; vitamins B6-pyridoxine, B7-biotin and B9-folic acid, in turn, participate in the synthesis of important amino acids , fatty acids, etc.). In addition, some vitamins from this group are actively involved in the production of hematopoietic cells and cells of the nervous system. Hematopoietic cells allow the preservation of an adequate amount of white blood cells active in the body’s defense mechanism, red blood cells ensuring adequate oxygenation of the body (oxygen is necessary in the course of metabolic reactions). Nerve cells and the neurotransmitters both reduce allow sending information from receptors that recognize the pathogen to the brain, and then sending feedback to the effectors that are responsible for starting defense mechanisms [2,3].

One of the tasks of the immune system is to prevent blood loss through a clotting reaction. Vitamin E, vitamin K, vitamin D, which regulates calcium and phosphorus metabolism, is responsible for the proper coagulation process, which is why these vitamins as well as calcium and phosphorus should be included in the diet [4,5].

Vitamin A (retinol) is known for its positive effect on skin condition, while the healthy skin structure is in itself one of the organs of the immune system, constituting a mechanical barrier to pathogens. In addition, it protects the epithelium against purulent infections and is an antioxidant (similar to vitamin E) [2,6].

The most known in terms of supporting the immune system is vitamin C, which fulfills several roles: it is an antioxidant, bactericidal effect on caries bacteria, participating in the collagen synthesis process strengthens the skin, participates in the production of anti-inflammatory corticosteroids and neurotransmitters, in addition, it facilitates the assimilation of iron is necessary for efficient oxygen supply to physiological reactions [3].

I wrote that vitamin A, E or C are antioxidants, i.e. compounds that slow down or delay oxidation processes. This action protects against cancer, coronary and ischemic diseases and altitude sickness. Antioxidants also include flavonoids, polyphenols, chlorophyll, anthocyanins, lycopene, zeaxanthin, lutein, rutin, omega-3, coenzyme q10 and selenium derived mainly from plants [7,8].

The phosphrus is important in phosphorylation and dephosphorylation processes, which are key in regulating numerous metabolic and building processes, including in DNA and RNA molecules, which are the basis for the production of proteins, including immune proteins [2,9].

In turn, calcium also acts as an enzyme activator, among others secondary messenger protein kinase, whose dysregulation promotes tumorigenesis (so we can say that it has a somewhat anti-cancer effect). It participates in the correct contraction of muscles, including the heart muscle, which determines the proper functioning of the circulatory system and blood transport. The role of blood is not limited to the presence of white and red blood cells and coagulation processes – the blood enables the transport of energy, proteins, water and other substrates necessary for reactions, as well as the immune cells themselves from the place of origin to the place where they will be used. Calcium also participates in inflammatory reactions, regeneration and proliferation due to the regulation of gene expression [10, 11, 12,13].

Magnesium supplied with the diet participates in the metabolism of proteins, fats and carbohydrates and positively affects the cardiovascular system, it also protects against toxic heavy metals (lead, cadmium, mercury), which are a huge challenge for the immune system [14].

Both calcium, magnesium and potassium, sodium and chloride anions are so-called electrolytes, the proper supply of which determines the body’s acid-base balance and homeostasis in general, necessary for the proper conduct of all physiological reactions [15].

Providing adequate doses of micronutrients is of great importance, even though the body requires small amounts of them. Zinc is quite commonly known for participating in wound healing reactions, but it plays an important role in insulin secretion (thus indirectly regulates metabolism) and regulation of vitamin A and cholesterol, and above all as so-called Zinc fingers perform the structural function of transcription factors, regulatory proteins and other types of DNA binding proteins, without which immune responses are not possible [16]. Iron is a component of myoglobin and hemoglobin, cytochromes, catalase and peroxidases, conditioning the proper course of oxygen processes. Copper and manganese are important structural elements in the centers of active enzymes, deciding about the proper course of numerous reactions. Iodine ensures the proper production of thyroid hormones involved in the metabolism of nutrients. Thyroid hormones also regulate the functioning of the adrenal cortex, which through corticosteroids affects the electrolyte and water balance, through androgens on protein metabolism, and through glucocorticoids on protein and fat metabolism as well as anti-allergic and anti-inflammatory reactions [3,4].

So it turns out that virtually every macro- and microelement plays an indirect, not insignificant role in improving the immune system.

A diet supporting the immune system should not only provide, while also limiting the supply of other ingredients and substances. First of all, alcohol should be limited, because it reduces the amount of B vitamins and vitamin C, and leads to magnesium, calcium and electrolyte deficiency (including by increasing diuresis) [17]. The share of sugar (sucrose) should also be reduced, because sugar inhibits the efficiency of leukocytes by up to 40%, competing with vitamin C (similar in chemical structure and can be taken instead of vitamin by immune cells)! [18]. Sugar is acidifying and causes the body to remove calcium to restore acid-base balance. Simple carbohydrates cause insulin burst, which is responsible for carbohydrate metabolism, conversion of excess carbohydrates into fats and stimulation of protein synthesis, and their frequent consumption leads to a decrease in cellular sensitivity to insulin, which forces the body to produce hormone in higher concentrations. High insulin levels correlate with the increased risk of cancer, among others breast. Decreased cellular response to insulin leads to diabetes, which one of the consequences is the reduction of cellular glycolysis, and thus the reduction of energy supply to the normal course of phagocytosis, responsible for the early neutralization of protozoa, viruses, fungi and bacteria penetrating the body. High consumption of simple sugars promotes the development of fungal diseases, providing a nutrient for yeast cells. The high content of sucrose in the diet leads to dysregulation of sex hormone levels (estrogens and androgens), which promotes acne and heart disease [19, 20, 21].

Following this lead, also a large intake of saturated fatty acids of animal origin, which are conducive to the development of atherosclerosis and cardiovascular diseases, will reduce the body’s immunity. Saturated fatty acids of animal origin are therefore another component of the diet that should be reduced. The exceptions are fatty acids of plant origin: myristic and palmitic, which participate in intercellular signaling and immune reactions, and short chain butyric acid from silage and dairy products, supporting the maintenance of normal structure and function of the intestines, maintaining the integrity of the intestinal epithelium and maintaining normal bacterial flora. [22].

It is worth emphasizing that fat intake should not be limited at all – an adequate supply of polyunsaturated fatty acids allows you to provide the body with fat-soluble vitamins (ADEK), while protecting them from oxidation, fighting inflammatory reactions in the body, the formation of skin lesions, drying the skin, improves healing wound, reduces sensitivity to infections, regulates cholesterol metabolism and the function of many tissues and organs [23].

Due to the additives and substances formed during heat treatment, it is worth limiting the consumption of meat. In combination with ascorbic acid (vitamin C, E300), added to extend the meat’s usefulness sodium benzoate and potassium benzoate, form benzene, which is highly carcinogenic. Ractopamine, an antiasthmatic drug added by some manufacturers to increase the animal’s weight, causes heart problems. Similarly dangerous concentrations of antibiotics are added in the same faith, including penicillin, neomycin, „sulfa” and „cipro-” or tilmicosin and gentamycin. Not only high concentrations of these antibiotics expose the immune system: they also hatch super-resistant strains of bacteria, e.g. S. aureus, or Salmonella Heidelberg and Salmonella Hadar found in turkey meat, causing serious poisoning. Added to inhibit bacterial growth and to enrich meat color, nitrates and nitrites react with selected amino acids to form carcinogenic N-nitroso compounds and nitrosoamines. Sulphites intended to preserve the color of food and extend shelf life, can cause asthma and even anaphylactic shock. Carbon monoxide added to beef and poultry effectively masks the symptoms of stale, which may cause C. perfringens poisoning. In addition, due to the grazing chain, the concentration of pesticides in meat is much higher than in plant foods, which can lead to poisoning. In addition, polycyclic aromatic hydrocarbons with proven genotoxic, mutagenic and carcinogenic properties are formed during grilling, frying, roasting and smoking meat. Heterocyclic amines (HCA) also formed during thermal processing of meat and high protein foods are also mutagenic [24, 25, 26].

 

SUMMARY

The immune system can be strengthened by:

– adequate supply of calories, protein, unsaturated fatty acids, additionally myristic, palmitic and butyric acids, vitamin C, B vitamins, vitamins A, D, E, K, correct electrolyte levels, calcium, phosphorus, magnesium, zinc, iron, copper, manganese, iodine.

The immune system is weakened by:

-high sugar content in the diet, saturated fatty acids of animal origin, high consumption of alcohol and stimulants, high consumption of meat (due to dangerous compounds arising during the heat treatment of meat and added to improve meat quality – inhibiting bacterial growth, extending shelf life, changes color and masking of smell etc.).

 

 [1] Nowak J., Komponowanie Diet od Podstaw, 2020.
 [2] Edward Bańkowski: Biochemia. Podręcznik dla studentów studiów licencjackich i magisterskich. Wrocław: MedPharm Polska, 2006.
[3] David A. Bender, Peter A. Mayes: Mikroelementy odżywcze: Witaminy i składniki mineralne. W: Robert Kincaid Murray, Daryl K. Granner, Victor W. Rodwell: Biochemia Harpera ilustrowana. Wyd. VI uaktualnione. Warszawa: PZWL, 2008.
[4]. Mizerski W. (red.);Tablice biologiczne; Wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2004, s. 30–31.
[5] Sato Y. i inni; Menatetrenone and vitamin D2 with calcium supplements prevent nonvertebral fracture in elderly women with Alzheimer’s disease; „Bone”, 36 (1), 2005, s. 61–68.
[6] Xu X, Yu E, Liu L, Zhang W, Wei X, Gao X, Song N, Fu C. Dietary intake of vitamins A, C, and E and the risk of colorectal adenoma: A meta-analysis of observational studies. „European Journal of Cancer Prevention”. 22 (6).
[7] Myung Seung-Kwon. Efficacy of vitamin and antioxidant supplements in prevention of cardiovascular disease: systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. „BMJ”, 2013.
[8] Prabhat Jha. The Antioxidant Vitamins and Cardiovascular Disease: A Critical Review of Epidemiologic and Clinical Trial Data. „Annals of Internal Medicine”. 123 (11). s. 860-872.
[9] Berg, Tymoczko, Stryer, Biochemia, PWN 2009.
 [10] Vannucci L, Fossi C, Quattrini S, Guasti L, Pampaloni B, Gronchi G, Giusti F, Romagnoli C, Cianferotti L, Marcucci G, Brandi ML; Calcium Intake in Bone Health: A Focus on Calcium-Rich Mineral Waters Nutrients. 2018 Dec 5;10(12).
[11] Zheng J, Zeng X, Wang S.; Calcium ion as cellular messenger.; Sci China Life Sci. 2015 Jan;58(1):1-5.
[12] Puri BK.; Calcium Signaling and Gene Expression. Adv Exp Med Biol. 2020;1131:537-545.
[13]  Frazier HN, Maimaiti S, Anderson KL, Brewer LD, Gant JC, Porter NM, Thibault O.; Calcium’s role as nuanced modulator of cellular physiology in the brain. Biochem Biophys Res Commun. 2017 Feb 19;483(4):981-987.
[14] Iotti S, Malucelli E. In vivo assessment of Mg2+ in human brain and skeletal muscle by 31P-MRS.; Magnes Res. 2008 Sep;21(3):157-62.
[15] Konturek SJ.; Fizjologia człowieka, wydanie II, 2014 r., wyd. Elsevier.
[16] Skrajnowska D, Bobrowska-Korczak B.;Role of Zinc in Immune System and Anti-Cancer Defense Mechanisms. Nutrients. 2019 Sep 22;11(10). pii: E2273.
 [17] Laitinen K., Tähtelä R., Välimäki M.; The dose-dependency of alcohol-induced hypoparathyroidism, hypercalciuria, and hypermagnesuria. „Bone Miner”. 19 (1), s. 75–83, 1992.
[18] Washko P, Levine M.; Inhibition of ascorbic acid transport in human neutrophils by glucose.; J Biol Chem. 1992 Nov 25;267(33):23568-74.
 [19] Nowak J., Ketogeniczna dieta roślinna , marzec 2019.
[20] Gunter MJ, Hoover DR, Yu H, Wassertheil-Smoller S, Rohan TE, Manson JE, Li J, Ho GY, Xue X, Anderson GL, Kaplan RC, Harris TG, Howard BV, Wylie-Rosett J, Burk RD, Strickler HD.;Insulin, insulin-like growth factor-I, and risk of breast cancer in postmenopausal women.; J Natl Cancer Inst. 2009 Jan 7;101(1):48-60. doi: 10.1093/jnci/djn415. Epub 2008 Dec 30
 [21] Wamboldt R, Haseeb S, Waddington A, Baranchuk A.;Cardiac arrhythmias secondary to hormone therapy in trans women. Expert Rev Cardiovasc Ther. 2019 May;17(5):335-343.
[22] Banasiewicz T., Borycka-Kiciak K., Dobrowolska-Zachwieja A., Friediger J., Kiciak A., Krokowicz P., Małecka-Panas E., Pietrzak P., Rydzewska G., Tarnowski W., Zabielski R.; Kliniczne aspekty zastosowania kwasu masłowego w postępowaniu dietetycznym w chorobach jelit. ;„Przegląd Gastroenterologiczny”. 5 (6), s. 329–334, 2010-12-08.
[23] Prostaglandins, Leukotrienes & Essential Fatty Acids, Volume 78-79, Elsevier 2007.
 [24] https://www.consumerreports.org/cro/magazine/2013/01/what-s-in-that-pork/index.htm
[25] Kubiak MS; Wielopirścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA)- ich występowanie w środowisku I żywności; Problemy Higieny I Epidemiologii. 2013. 94(1), s.3-36.
[26] Khan IA, Yiqun C, ZOngshuai Z.; Occurence of Heterocyclic Amines in Commercial Fast-Food Meat Products Available on the Chinese Market and Assessment of Human Exposure to these Compounds.; J Food Sci. 2019 Jan 84(1)s. 192-200
[27] Cohen S., Doyle WJ., Apler CM, Janicki- Daverts D., Turner RB.; Sleep habits and susceptibility to the common cold. Arch Intern Med. 12.01.2009; 169(1),s. 62-7.
[28] Lange T., Dimitrov S., Bollinger T., Diekelmann S., Born J.; Sleep after vaccination boosts immunological memeory. J Immunol 1.06.2011; 187(1),s. 283-90.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *