Aktywność Fizyczna Kontakt Zdrowie

JAK ZABEZPIECZYĆ SIĘ PRZED I NA WYPADEK INFEKCJI COVID-19 . ROLA DIETY

Lubimy pobłażać sobie i uciekać od trudnych tematów. Łatwiej szukać winy w czynnikach od nas niezależnych niż przyznać się do tego,  że to nasze zaniedbania i błędy są przyczyną pewnych problemów, w tym zdrowotnych.

Jednak czas pandemii to nie czas na szukanie wymówek. To czas na szukanie rozwiązań, przemyślenie własnego postępowania i jego wpływu na naszą kondycję zdrowotną.

Co ma pandemia korona wirusa wspólnego z naszą kondycją zdrowotną? Otóż tan naszego zdrowia w sytuacji, gdy dojdzie do zakażenia, będzie decydować o przebiegu infekcji i jej skutkach. Tak więc to, JAK  do tej pory dbaliśmy o zdrowie, nie jest bez znaczenia. Ale, o czym wspomnę w dalszej części artykułu, jeśli jeszcze nie zaraziliśmy się wirusem,  wciąż nie jest za późno na podjęcie odpowiednich kroków.

Na początku powinnam opisać, czym jest korona wirus COVID-19 i jakie są zalecanie postępowania zachowawcze, mające uchronić nas przed infekcją, poczynając od unikania kontaktów po niedotykanie okolic ust i oczu bez uprzednie dezynfekcji dłoni- jednak ponieważ informacje te od dawna w kółko są powtarzane w mediach, będę się skupiać jedynie na informacjach mniej popularnych. [1]
Zacznijmy od tej, że koronawirusy to niejednorodna grupa RNA wirusów pochodzenia odzwierzęcego, spośród których 7 gatunków może wywoływać infekcję u człowieka. Cyklicznie co średnio 2-4 lata pojawiają się epidemie infekcji dróg oddechowych powodowane przez jeden ze szczepów korona wirusa (odpowiadająca ok. 10% przeziębień). Koronawirusy charakteryzuje szerokie rozpowszechnienie i częstość występowania oraz duża zdolność rekombinacji genetycznych, co sprzyja powstawaniu międzygatunkowych zakażeń i epidemii, spośród których szczególnie niebezpieczny był SARS-CoV-1 w 2003r i MERS w 2012r. Zdolność szybkiej rekombinacji sprawia, że przebycie infekcji jednego ze szczepów nie uodparnia na kolejne epidemie, a próba wyprodukowania szczepionki, z góry skazana jest na nikłe powodzenie antypandemiczne, gdyż pełna procedura wraz z testami klinicznymi jest zbyt długa, by szczepionkę podać na czas i  zapobiec największej fali zarażeń, jednocześnie nie będzie chronić ona przed kolejnym mutantem wirusa.[2]
Skoro aż 10-20% przeziębień uważa się za spowodowane koronawirusami, a jednocześnie większość społeczeństwa radzi sobie z przeziębieniami, najwyraźniej organizm ludzki jest zdolny do zwalczenia infekcji [3]. Jednak obecność ofiar śmiertelnych pokazuje, że nie zawsze sobie radzi. Od czego zależy więc, czy organizm poradzi sobie z Coronawiruem i jak możemy mu w tym dopomóc?

Wiek

Badania pokazują, że zdecydowana większość ofiar COVID-19 to osoby starsze, najczęściej z chorobami współtowarzyszącymi.  Zarówno wiek jak i choroby współtowarzyszące osłabiają układ immunologiczny, stąd słabsza zdolność zwalczania infekcji. O ile na wiek nie mamy wpływu, o tyle znamienne jest to, że u większości wśród chorób współtowarzyszących wymienia się  nadciśnienie, chorobę niedokrwienną serca i inne choroby sercowo-naczyniowe, cukrzycę, zmiany strukturalne i  przewlekłe choroby płuc, zwłaszcza związane z działaniem czynników toksycznych (np. palenie tytoniu i smog) oraz choroby nowotworowe[1].

Wśród nielicznych młodych pacjentów, którzy umarli z powodu powikłań po infekcji COVID-19, odnotowano znaczną otyłość![1]

A teraz przykra prawda: za większość z wymienionych chorób współtowarzyszących jesteśmy odpowiedzialni my sami! Wymienione choroby należą do grupy tzw. chorób cywilizacyjnych, czyli spowodowanych postępem cywilizacji, który wiąże się z życiem w biegu, stresie, niedoborem snu, śmieciowym wysokoprzetworzonym jedzeniem ubogim w składniki odżywcze a bogatym w puste kalorie, braku aktywności fizycznej, zanieczyszczonym środowiskiem, paleniem i sięganiem po inne używki, co skumulowane przyczynia się do osłabienia układu odpornościowego, rozwoju otyłości i wspomnianych jednostek chorobowych[4, 5].

O ile nikomu nie trzeba tłumaczyć, jak dieta ubogo wartościowa (niedoborowa pod względem witamin, zwłaszcza C i D, minerałów zwłaszcza wapnia, magnezu, żelaza czy potasu oraz  błonnika) osłabia nasz układ odpornościowy, o ile coraz więcej osób zdaje sobie ze znaczenia stresu i braku snu na zwiększenie podatności na infekcje, o ile oczywiste zdaje się szkodliwe dla ludzkiego organizmu działanie zanieczyszczeń powietrza i używek , o tyle wiele osób nie ma świadomości, jak istotne jest zachowanie odpowiedniej aktywności fizyczne i masy ciała w aspekcie odporności organizmu, w tym również w aspekcie pandemii COVID-19[6].
Systematyczny umiarkowany wysiłek fizyczny stanowi  nieodzowny element profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych,  nadciśnienia, cukrzycy oraz otyłości: mniejsza napięcie  i stres, usprawnia procesy metaboliczne , zwiększa wydolność tlenową i beztlenową organizmu, poprawia gospodarkę węglowodanową i lipidową. Rozwój tkanki mięśniowej i tzw. tłocznia mięśniowa poprawia cyrkulację płynów w układzie krążenia (krew i limfa), co pozwala na efektywniejsze odżywienie tkanek, dodatkowo w umiarkowany sposób podnosi ilość krążących we krwi krwinek białych odpowiedzialnych za reakcje odpornościowe, a przez usprawnienie procesów metabolicznych ułatwia spalanie nadwyżek kalorycznych i nadmiernej tkanki tłuszczowej    oraz spowalnia starzenie organizmu. Nadmierny wysiłek może z kolei osłabić organizm,  zwiększając stres i obciążenie psychiczne, prowadząc do produkcji zbyt dużej ilości metabolitów obciążających wątrobę i nerki oraz powodując rozpad  tkanki mięśniowej[7].

Waga otyłości nie ogranicza się jedynie do wtórnego wywoływania cukrzycy, nadciśnienia czy chorób sercowo-naczyniowych. Nadmiar tkanki tłuszczowej stanowi ogromne obciążenie dla układów: sercowo-naczyniowego, pokarmowego, kostno-stawowego oraz oddechowego. Wynika to z jednej strony ze zwiększonego zapotrzebowania na tlen średnio o 16% w stosunku do osób o prawidłowej masie ciała, a z drugiej- z utrudnionego oddychania spowodowanego nadmiernym nagromadzeniem się tkanki tłuszczowej wokół płuc od strony jamy brzusznej i klatki piersiowej, przez co ograniczona jest możliwość swobodnego rozprężenia płuc, warunkującego prawidłową wymianę oddechową, tudzież stosunkowo słabą siłą mięśni oddechowych w stosunku do zwiększonego oporu dróg oddechowych.

W przebiegu otyłości obserwuje się: przewlekły kaszel, astmę oskrzelową, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, obturacyjny bezdech senny, zespół hipowentylacji (obniżenia wentylacji), niewydolność oddechową częściową lub całkowitą[8, 9]. Nieprawidłowa podaż tlenu wiąże się z nieprawidłowym dotlenieniem organizmu oraz zaburzeniem podstawowych procesów metabolicznych, w tym efektywnej produkcji ATP, ważnego substratu licznych reakcji, w tym syntezy przeciwciał, cytokin, układu dopełniacza itp. elementów odpowiedzi immunologicznej.

 

Podkreślmy w tym miejscu znaczenie tego faktu: pandemia koronawirua COVID-19 dotyczy infekcji układu oddechowego. Jej przebieg w znacznym stopniu zależy od tego, w jakim stanie przed zakażeniem znajdował  się nasz układ oddechowy  i układ odpornościowy!
To jednak nie wszystko. Otyłość  i ciężką otyłość (BMI >30 kg/m2 i BMI >35 kg/m2) odnotowano u 47,6% zakażeń COVID-19 o ciężkim przebiegu, wymagających zastosowania inwazyjnej wentylacji mechanicznej, przy czym pilną potrzebę wdrożenia tej intensywnej terapii oddechowej 7,36- krotnie częściej obserwowano u pacjentów z BMI> 35 kg/m2 w stosunku do chorych z BMI>25 kg/m2. Udowodniono też zależność między nasileniem objawów choroby wraz ze wzrastającym BMI[10].
Najnowsze badania sugerują również związek między adipocytami i komórkami podobnymi do adipocytów, takimi jak lipofibroblasty płucne, a rozległym zwłóknieniem płuc w przebiegu COVID-19, ze względu na możliwość przejścia adipocyt- miofibroblast  oraz wysoką ekspresję enzymu konwertującego angiotensynę  w adipocytach otyłych i chorych na cukrzycę, co prowadzi do przekształcania tkankę tłuszczowej w potencjalny cel i rezerwuar wirusa[11,12]. W dniu, kiedy piszę dla Was tego posta, na PubMED zamiezczono Oświadczenie Europejskiego Stowarzyszenia na rzecz Badań nad Otyłością w sprawie globalnej pandemii COVID-19, w którym jednoznacznie podkreśla się silny związek z otyłością i wysokim ryzykiem powikłań i śmiertelności w przebiegu infekcji COVID-19[13].

Dlatego nie tylko częstą dezynfekcją rąk, noszeniem rękawiczek i maseczek oraz ograniczaniem kontaktów możemy zadbać o siebie w okresie pandemii. To, co możesz  jeszcze dla siebie zrobić, to:
1. Zadbać o odpowiednią dietę sprzyjającą wzmocnieniu układu odpornościowego ( bogatą w antyoksydanty, witaminy C, E i D, kwasy omega-3)

  1. Zadbać o odpowiednią ilość snu i redukcję źródeł stresu.

  2. Zadbać o odpowiednią ilość aktywności fizycznej.

  3. Zredukować nadmierną masę ciała, w czym pomocne będzie zarówno zwiększenie aktywności fizycznej, jak i wdrożenie zbilansowanego i odżywczego sposobu odżywiania, najlepiej we współpracy z dietetykiem, który już posiada niezbędną wiedzę i pozwoli Ci szybko podjąć pierwsze kroki.

Dbajcie o siebie, Kochani!

 

[1] https://www.coronavirus.gov/

[2] Pyrć K., Ludzkie koronawirusy, „Postępy Nauk Medycznych”, XXVIII (4B), Borgis, 2015, s. 48–54

[3] Zhi-Qi Zeng i inni, Epidemiology and clinical characteristics of human coronaviruses OC43, 229E, NL63, and HKU1: a study of hospitalized children with acute respiratory tract infection in Guangzhou, China, „European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases”, 37 (2), 2018, s. 363–369,

[4] Walter C. Willett i inni, Prevention of Chronic Disease by Means of Diet and Lifestyle Changes, Dean T. Jamison i inni red., wyd. 2nd, Washington (DC): World Bank, 2006,

[5] Bąk-Romaniszyn i inni, Choroby społeczne i cywilizacyjne – wybrane zagadnienia, Łódź: Uniwersytet Medyczny, 2013

[6] Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa: Immunologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007,

[7] Lee IM, Skerret PJ: Physical activity and all-cause mortality ; what is the dose-response relation ? Med. Sci Sports Exerc 2001, 33,supl, S 459

[8]  Szczeklik A. (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom I. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005,

[9]Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych – Choroby układu oddechowego (J00–J99), ICD-10, tom I, wydanie 2008, str. 49-50

[10] Simonnet A, Chetboun M, Poissy J, Raverdy V, Noulette J, Duhamel A, Labreuche J, Mathieu D, Pattou F, Jourdain M; Lille. Intensive Care COVID-19 and Obesity study group.High prevalence of obesity in severe acute respiratory syndrome coronavirus-2 (SARS-CoV-2) requiring invasive mechanical ventilation. Obesity (Silver Spring). 2020 Apr 9. doi: 10.1002/oby.22831.

[11] Kruglikov IL, Scherer PE. The role of adipocytes and adipocyte-like cells in the severity of COVID-19 infections.; Obesity (Silver Spring). 2020 Apr 27. doi: 10.1002/oby.22856.

 

[12] Frühbeck G, Baker JL, Busetto L, Dicker D, Goossens GH, Halford JCG, Handjieva-Darlenska T, Hassapidou M, Holm JC, Lehtinen-Jacks S, Mullerova D, O’Malley G, Sagen JV, Rutter H, Salas XR, Woodward E, Yumuk V, Farpour-Lambert NJ, European Association for the Study of Obesity Position Statement on the Global COVID-19 Pandemic. Obes Facts. 2020 Apr 27:1-5. doi: 10.1159/000508082.

 

 

 

2 thoughts on “JAK ZABEZPIECZYĆ SIĘ PRZED I NA WYPADEK INFEKCJI COVID-19 . ROLA DIETY”

  1. Dokładnie; ale większość zaczyna wierzyć że dieta ma znaczenie dopiero jak już jest za późno…

    1. Niestety… na studiach lekarskich powinni kłaść większy nacisk na rolę diety, gdyby lekarze częściej o tym mówili, zmieniłoby się podejście społeczeństwa…

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *