Aktualności Insulina Zdrowie

TRZYNASTU HORMONALNYCH APOSTOŁÓW, CZYLI JAKIE HORMONY RZĄDZĄ NASZYM METABOLIZMEM

“To wszystko przez te hormony”- często słyszymy od osób, które nie potrafią poradzić sobie z nadprogramowymi kilogramami. Oczywiście, w dużej mierze mają rację.

Prawdę powiedziawszy, hormonów regulujących przemianę materii jest znacznie więcej- jednak największy wpływ ma przedstawiona niżej trzynastka:

Spróbuję pokrótce przybliżyć Wam wpływ każdego z powyższych hormonów na naszą gospodarkę metaboliczną.

  1. Insulina

– hormon produkowany przez komórki 𝛃 trzustki. Jest on wydzielany w odpowiedzi na wzrost stężenia glukozy we krwi– ale nie tylko. Również podanie słodzików imitujących słodki smak powoduje wystrzał insuliny. Insulina odpowiada za przywrócenie poziomu cukru we krwi do normy, co odbywa się m.in. poprzez kierowanie cząstek glukozy do tkanki tłuszczowej.

2. Trójjodotyronina

– główny hormon tarczycy. Aktywuje ona pompę Na/K ATP-azowo zależną i enzymy mitochondrialne odpowiedzialne głównie za metabolizm węglowodanów i tłuszczy. Ponadto powoduje powstawanie ciepła oraz aktywuje proces glikogenolizy glukoneogenezy- odwrotnie niż insulina. W fizjologicznych stężeniach  sprzyja reakcjom anabolicznym,jednocześnie aktywując lipolizę we krwi, ale w dużych stężeniach- powoduje rozpad tkanki mięśniowej,pełniąc wówczas rolę katabolika, jednocześnie uczestnicząc w rekacjach lipogenezy w wątrobie ( procesy lipolizy i lipogenezy przebiegają równocześnie w obu przypadkach, inny jest ich udział procentowy).

3. Tetrajodotyronina

-potocznie znana jako tyroksyna. Jest to prohormon, z którego po odłączeniu atomu jodu powstaje omówiona wyżej trójjodotyronina.Sama w sobie potęguje wchłanianie glukozy z przewodu pokarmowego i jej zużycie przez komórki. Pobudza też reakcje rozpadu kwasów tłuszczowych i tłuszczy.Reguluje gospodarkę hormonów płciowych odpowiadających za rozród i laktację oraz wzmaga wydzielanie  hormonów somatotropiny i glikokortykoidów, co jak przekonacie się w dalszej części artykułu, wiąże się ze sprawniejszym metabolizmem.

4. Somatotropina

-potocznie hormon wzrostu.Powstaje w przednim płacie przysadki mózgowej. Oprócz głównych funkcji, jak regulacja chondrogenezy i osteogenezy, hormon ten uczestniczy w gospodarce węglowodanowej poprzez aktywację glikogenolizy i uwalniania glukozy z wątroby oraz pośrednio, oddziałowując na wydzielanie insuliny. Wzmaga też lipolizę i hamuje lipogenezę.

5. Testosteron

– produkowany głównie w jądrach u mężczyzn, ale też w niewielkich ilościach u kobiet w jajnikach i łożysku oraz u każdego w korze nadnerczy. Poza zasadniczą rolą w kształtowaniu cech męskich, wykazuje działanie anaboliczne,zwłaszcza silnie na kobiety, prowadząc do syntezy białek- jednak jego podniesiony naturalnie lub przez suplementację  poziom u kobiet niesie negatywne objawy, jak maskulinizacja i hirusytyzm. Innym jego minusem jest fakt podnoszenia poziomu cholesterolu we krwi.

6. Progesteron

-powstaje w ciałku żółtym i łożysku. W aspekcie metabolizmu powoduje zatrzymywanie wody w organizmie, normalizuje poziom glukozy i obniża poziom aminokwasów w surowicy,wpływa na poziom innych hormonów płciowych uczestniczących w gospodarce metabolicznej. 

7. Estrogen

-właściwie jest to grupa substancji chemicznych: estronu, estriolu, estradiolu i estetrolu (produkowanego tylko w czasie ciąży). Powodują obniżenie złego cholesterolu LDL we krwi na rzecz HDL, regulują gospodarkę wapniową zwiększając absorpcję tego pierwiastka w kościach, wzmagają syntezę i przyswajanie białek.

8. Leptyna

-wydzielana głównie przez komórki tłuszczowe (tzw. adipocyty). Leptyna pozwala zwalczać głód- wiąże się w podwzgórzu z receptorami, w ten sposób hamując wydzielanie neuropeptydu Y, stymulującego zwykle apetyt. Ale to nie jedyne jej działanie: zwiększa bowiem lipolizę tkanki tłuszczowej, jednocześnie hamując lipogenezę, ogranicza transport glukozy do komórek tłuszczowch i ogranicza produkcję insuliny.

9. Grelina

-produkowana głównie podczas głodu przez komórki żołądka, wydzielana do naczyń krwionośnych. Jej głównym zadaniem jest pobudzanie organizmu do wydzielania hormonu wzrostu. Jednak  w ośrodkowym układzie nerwowym znajdują się receptory, których pobudzenie przez grelinę powoduje wzrost konsumpcji, co sugeruje się, można wykorzystać w walce z otyłością lub anoreksją.

10. Adrenalina

-oprócz powszechnie znanego udziału w reakcjach stresowych, adrenalina uczestniczy w podnoszeniu poziomu glukozy we krwi, gdyż nasila glikogenolizę. w lipolizie, aktywując lipazy oraz spowalnia perystaltykę jelit.

11. Noradrenalina

-zasadniczo wykazuje działanie bardzo zbliżone do adrenaliny.

12. DHEA

-produkowana w korze nadnerczy pochodna cholesterolu, który przekształca się w testosteron i estradiol- a więc od jego stężenia zależy, czy będziemy mieć prawidłowy poziom wymienionych hormonów płciowych.Poza tym, reguluje poziom somatotropiny. Co równie istotne, suplementy z DHEA mają potwierdzony pozytywny wpływ na redukcję przeciwciał antytarczycowych, co ma znaczenie w przypadku m.in. Hashimoto.

13. Kortyzol

-działa przeciwzapalnie i powoduje przekształcanie tłuszczu w ciała ketonowe. ; Jednocześnie jednak powoduje wzrost stężenia cukru we krwi, uwalnia aminokwasy z tkanek peryferycznych i utrudnia ich przyswajanie przez mięśnie szkieletowe oraz sprzyja gromadzeniu soli w organizmie. Jeśli przez długi okres czasu wykazujemy podwyższone jego stężenie, następuje przeorganizowanie tkanki tłuszczowej- otyłość brzuszna + masywny kark przy chudych kończynach, pogarsza się jakość skóry, która staje się cieńsza i może wykazywać różowe rozstępy oraz tendencje trądzikowe, ponadto powstaje ryzyko wystąpienia insulinooporności.

 

W kolejnych artykułach postaram się szczegółowiej zaprezentować wybrane hormony, skupię się wówczas m.in. na praktycznych poradach, jak dietą  i codziennym stylem życia wpłynąć na utrzymanie prawidłowego ich poziomu, a co za tym idzie, usprawnić metabolizm.   

ŹRÓDŁA:
Carlini, ME. Monzón, MM. Varas, AB. Cragnolini i inni. Ghrelin increases anxiety-like behavior and memory retention in rats. „Biochem Biophys Res Commun”. 299 (5), s. 739-743

Sareen Gropper: Advanced nutrition and human metabolism. Australia United States: Wadsworth/Cengage Learning, 2009. 

Anna A. Kasperlik-Załuska: Glikokortykosteroidy. W: Piotr Gajewski: Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych 2013. Medycyna Praktyczna, 2013, s. 1250

Ernst Mutschler, Farmakologia i toksykologia, Wrocław: MedPharm Polska, 2010, s. 404–406, 

Opracowanie zbiorowe, red. S. Konturek,, wydanie II Fizjologia czowieka. Podręcznik dla studentów medycyny; Wyd. Medyczne Urban & Partner, 2012

M.Zabel, Histologia. Podręcznik dla studentów medycyny i stomatologii, 2017.

https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/838#section=Pharmacology-and-Biochemistry

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *